United Left

حق مسکن درخور حقی است که در اصل یازدهم قرارداد بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوبه سال ۱۹۶۶ گنجانده شده است. این‌که چه مسکنی درخور است را با توجه به معیارها و موازین نسبی یک جامعه می‌توان تعیین کرد. حتا در کشور ثروتمندی چون آلمان گروه‌هایی از مردم هستند که ازاین حق محرومند و مدام هم بر شمار محرومان از حق مسکن درخور افزوده می‌شود! برای همین سازمان‌های کمک به بیخانمانان و سازمان‌های حقوق بشری در آلمان در پی یافتن راهی هستند تا به محروم‌شدگان از حق مسکن کمک نمایند. هدف آنان یافتن راه‌هایی است برای آن‌که موضوع بی‌خانمان‌ها را بیشتر در پهنه همگانی مطرح کنند و نیز سیاست‌مداران کشورشان (آلمان) را برانگیزند تا توجه بیشتری به وضعیت بیخانمان‌ها داشته باشند.

-
زندگی در پارک - در کنار خیابان

جدیدترین گزارشی که دولت آلمان در باره فقر در این کشور منتشر کرده، نشانگر روندی واضح است. شکاف میان اقشار ثروتمند و فقیر در جامعه آلمان مدام عمیق‌تر می‌گردد. از سویی ثروتمندان مدام ثروتمندتر می‌شوند و از سوی دیگر روز به روز بر شمار فقرا افزوده می‌شود. این روند برای مثال متوجه مادرانی است که به تنهایی فرزندان‌شان را بزرگ می‌کنند و برای همین مجبورند تنها نصف روز کار کنند. در آلمان بسیاری از خانواده‌های مهاجر نیز جزو خانواده‌های فقیر هستند. آن‌ها زیر سطح استاندارد معمول در آلمان زندگی می‌کنند، در بیشتر موارد خانه‌های‌شان بسیار کوچک است و بچه‌های‌شان یک گوشه آرام ندارند تا در آرامش تکالیف مدرسه‌شان را انجام بدهند. آخرین گزارش یونسکو (سازمان فرهنگی وابسته به سازمان ملل متحد) این واقعیت را در مورد کودکان در آلمان نشان داده است که بازده و موفقیت بچه‌های خانواده‌های فقیر در مدرسه کم است و در نتیجه آن‌ها نمی‌توانند از دایره فقر و حاشیه‌نشینی‌ای که در آن گرفتار آمده‌اند، ‌خارج شوند.

هاینر بیله‌فلد (مدیر انستیتوی حقوق بشر آلمان): «گاهی وقت‌ها این انتقاد شنیده می‌شود که “در آلمان لازم نیست کسی زیر پل بخوابد“. یعنی می‌گویند که در مقایسه با دیگر مناطق دنیا، ما مسئله‌ای نداریم که بخواهیم در رابطه با آن از نقض حقوق بشر حرف بزنیم. البته شاید در آلمان موضوع فقر مطلق موضوع چندان مطرحی نباشد، اما فقر نسبی که وجود دارد و آن هم موضوع مهمی است! کار حقوق بشر فقط در آن‌جایی لازم نیست که موضوع بر سر گرسنه‌گی باشد یا حفظ بقا، بل‌که حقوق بشر باید به وضعیت مشکلی که به‌خاطر فقر به‌وجود می‌آید هم بپردازد! چون فقر نسبی هم به هر حال بیان‌کننده نبود تعادل تقسیم قدرت در جامعه است.

« ممنون، به خاطر زندگی »

سوزانه کال-پاسوت (مدیر سازمان کمک به بیخانمان‌ها وابسته به سازمان کمک‌های اجتماعی دیاکونی): مسکن مناسب چیزی بیش از سقفی بالای سر است. طبق تعریفی که شورای اروپا کرده است، مسکن مناسب و درخور شان انسانی، مسکنی است که خراب (یا باصطلاح کلنگی) نباشد، مشکل حقوقی نداشته باشد و تعداد ساکنان آن هم‌خوان با مساحت آن باشد! مسکنی در خور شان انسان مانند سپری است در برابر اعمال خشونت‌آمیز. حق زنده‌گی در خانه‌ای که در شان انسان باشد، جزو حقوق اساسی اجتماعی است و این حقی است که بسیاری از مردم آلمان از آن محروم‌اند! این‌که در این کشور کسانی هستند که در خانه‌های بد زندگی می‌کنند یا بی‌خانمان هستند، به طور معمول به‌خاطر فاجعه‌های طبیعی یا حوادث نیست، بل‌که به‌خاطر شرایط اقتصادی‌ای است که اغلب در پیوند با آسیب‌های روحی-اجتماعی کسانی است که دنبال خانه می‌گردند! هنوز هم گروه‌هایی از افراد هستند که مشکلات عظیمی دارند برای این‌که خانه پیدا کنند و به عنوان مستاجر قبول‌شان کنند.

آنه الکس (از اعضای سازمان کمک به بی‌خانمان‌ها، وابسته به دولت آلمان): به‌طور معمول کسی به کسانی که پیرند و حقوق بازنشستگی خیلی کمی به آن‌ها تعلق می‌گیرد، یا میزان کاری که می‌کنند زیاد نیست. یا درآمد پایینی دارند یا حقوق بیکاری می‌گیرند، خانه اجاره نمی‌دهد! چراکه یا بیکارند یا درآمدشان خیلی پایین است. صاحب‌خانه از کسی که دنبال خانه می‌گردد، برگه‌ای را می‌خواهد که نشان بدهد چقدر حقوق می‌گیرد و این‌که مدت اشتغال‌ش تا کی است. و وقتی بیکار باشی، حتا اگر دولت حقوق بیکاری بالایی به تو بدهد، می‌گویند که نه، به تو خانه اجاره نمی‌دهیم. امروزه کسی نمی‌تواند به راحتی از دیگران بخواهد که ضامن او بشوند.

سازمان کمک به بی‌خانمان‌های وابسته به دولت آلمان برآورد کرده است که حدود ۲۶۰ هزار نفر در این کشور بی‌خانمان هستند! میشاییل ویندفور (از سازمان “نان برای جهان“) می‌گوید: سیاستمداران مردم را با مشکل‌های‌شان تنها می‌گذارند. جالب است که آلمان در سطح بین‌المللی فعال‌ترین مدافع حق انسانی مسکن شایسته است. سال‌هاست که وزارت امور خارجه آلمان از کار گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد برای بررسی وضعیت مسکن در کشورهای مختلف پشتیبانی می‌کند. این است که بسیار مهم است که در سیاست داخلی خود آلمان هم به حق مسکن توجه بیشتری بشود. طبیعی است که این با نقش پیشگام آلمان در دفاع از حق مسکن در سطح بین‌المللی هم هماهنگی دارد.

سازمان “نان برای جهان“ تصمیم دارد که گزارشی در مورد چگونگی رعایت حق مسکن در آلمان تهیه کند و با گزارش خود وضعیت رعایت این حق را از دید سازمانی غیردولتی بیان دارد. این گزارش سپس همراه با گزارشی که دولت آلمان در این مورد می‌نویسد، به کمیته بررسی وضعیت حقوق اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، وابسته به سازمان ملل متحد، تحویل داده خواهد شد.

هانریته ورگه (Henriette Wrege) / کیواندخت قهاری